Elektrik akımı

Eski yunanlılar kehribar ipek veya kumaşa sürüldüğünde küçük parçaları çektiği görülür. O zaman sebebi bilinmemiş. Kehribarın çekme gücü olduğu düşünülmüş. Kehribarın, yunanca adı olan “elektron” kelimesinden alınarak, kehribar kuvveti anlamına gelen elektrik adı verilmiştir. O yüzden araplar elektriğe kehribar veya kehriba derler.

Bu gün için bu çekme kuvvetinin sürtünme sonucu kütlelerde meydana gelen elektron farkından kaynakladığı bilinmektedir. Elektron  miktarı farklılığına yüklenme diyoruz.

Her zaman için her yerde serbest elektronlar vardır. Bunlar her yönde hızla hareket halindedir. Her yerde eşit oranda olduğu için varlıklarını hissedemeyiz.

İki kütle arasında elektron miktarı farkı varsa eğer fazla olan yerden az olan yere doğru elektron akışı olur. Buna elektrik akımı denir. Elektronlar eşitlendiği zaman tek yönlü akım durur ve elektrik varlığı tekrar hissedilemez duruma gelir. Buna nötr denebilir.

Elektron farkı olan iki kütle arasında elektron akışı engellenmişse bu kütleler yüklüdür. Bunların üzerindeki elektriğe durgun elektrik denir [(statik elektrik) ( elektrostatik )] denilebilir. Statik elektriğin varlığı elektroskopla veya yüklü kütlelerin küçük parçaları çekmesiyle anlaşılır.

Elektrik Akımı Nasıl Oluşur ?

Metallerin atomlarındaki elektron sayıları metalin cinsine göre değişir. İletken maddelerin atomlarının son yörüngelerinde 4 ‘den az elektron bulunur. Atomlar bu elektronları 8 ‘e tamamlayamadıkları için serbest bırakırlar. Bu yüzden bir İletken maddede milyonlarca serbest elektron bulunur. Bu maddeye elektrik uygulandığında elektronlar negatif (-) ‘den pozitif (+) yönüne doğru hareket etmeye başlar. Bu harekete “Elektrik Akımı” denir. Birimi ise “Amper” ‘dir. İletkenin herhangi bir noktasından 1 saniyede 6.25*10^18 elektron geçmesi 1 Amperlik akıma eşittir. Akımlar “Doğru Akım” (DC) ve Alternatif Akım (AC) olarak ikiye ayrılır. Şimdi bunları ayrı ayrı inceleyelim.

Doğru Akım (DC) :

Doğru akımın kısa tanımı “Zamana bağlı olarak yönü ve şiddeti değişmeyen akıma doğru akım denir.” şeklindedir. Doğru akım genelde elektronik devrelerde kullanılır. En ideal doğru akım en sabit olanıdır. En sabit doğru akım kaynakları da pillerdir. Birde evimizdeki alternatif akımı doğru akıma dünüştüren Doğrultmaçlar vardır. Bunların da daha sabit olması için DC kaynağa Regüle Devresi eklenir.

Alternatif Akım (AC) :

Alternatifin kelime anlamı “Değişken” dir. Alternatif akımın kısa tanımı ise “Zamana bağlı olarak yönü ve şiddeti değişen akıma alternatif akım denir.” şeklindedir. Alternatif akım büyük elektrik devrelerinde ve yüksek güçlü elektrik motorlarında kullanılır. Evlerimizdeki elektrik alternatik akım sınıfına girer. Buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, aspiratör ve vantilatörler direk alternatif akımla çalışırlar. Televizyon, müzik seti ve video gibi cihazlar ise bu alternatif akımı doğru akıma çevirerek kullanırlar.

Elektrik akımının etkileri:

  1. Isı etkisi: Fön makinası, elektrikli soba v.b
  2. Işık etkisi: Lambalar
  3. Kimyasal etkisi: Akümülatörler, galvano teknik ve nikelaj gibi
  4. Manyetik etkisi: Elektromıknatıs, elektrik zili v.b
  5. Fizyolojik etkisi: Canlıları çarpma etkisi

Üreteç = jeneratör: Elektrik enerjisi üreten alet ve makinalara  denir.
Alternatör: Alternatif akım üreteci. ( manyetik yolla )
Dinamo: Doğru akım üreteci. ( manyetik yolla )
Piller: Kimyasal yolla doğru akım üreten, bitince atılan üreteçler.
Güneş pilleri ( foto piller ): Işık enerjisini elektrik enerjisine çeviren üreteçler.
Aküler: Kimyasal yolla elektrik enerjisini depolayan daha sonra yine kimyasal yolla elektrik enerjisini geri veren üreteçlerdir.
Redresör: Alternatif akımdan doğru akım üreten çevirici.
Adaptör ( şarj cihazı ): Önce alternatif akımın voltajını uygun hale getirip sonra doğru akıma çeviren cihazlardır.
Almaç: Elektrik enerjisini harcayan veya başka enerjiye çeviren alet ve makinelere denir.

Elektrik devresi

En basit bir elektrik devresi üreteç iletken ve bir almaçtan oluşur. (Şekil-1)
Bir üreteç alalım, uçları arasına bir almacı iletkenlerle bağlayalım, elektrik akımının geçeceği kapalı bir yol elde edilir. Akım geçen bu sisteme basit elektrik devresi denir.
Elektrik akımı
Böyle basit bir devre kullanışlı olamaz. Bir anahtar ilavesiyle enerji kontrol altına alınır (şekil-2) ve sigorta ilavesiyle de emniyete alınarak (şekil-3) kullanışlı hale getirilir. Bir elektrik devresinde üreteç, almaç, iletkenler, anahtar ve sigortaya elektrik devresinin bileşenleri denir. Elektrik devresi üçe ayrılır :

Kapalı devre

Bir devrede anahtar kontakları birbirine değiyor ve devre çalışıyorsa buna kapalı devre denir.(şekil-4a )

Açık devre

Bir devre çalışmakta iken anahtarın kontakları ayrılıp birbirine değmezse elektrik akımı geçmez ve devre durur. Devrenin bu haline açık devre denir. ( şekil- 4 b )

Kısa devre

Herhangi bir sebeple iletkenler almaçtan önce kesişir veya birleşirse bu devre çeşidine kısa devre denir. (şekil- 4 c )
Elektrik akımı-1

Akım şiddetine göre devreler ikiye ayrılır:

1-Hafif akım devresi: 42 volttan küçük gerilim kullanılan devrelere hafif akım devresi denir.
Örnek: Zil, haberleşme, yangın ihbar ve alarm devreleri gibi.

2-Kuvvetli akım devresi: 42 volttan fazla gerilim ile çalışan devrelere kuvvetli akım devresi denir. Örnek: Şehir elektriği ile çalışan her şey.
Not: Sigorta daima ilk girişte faz üzerine konur. Anahtar ise çalıştıracağı elemanın fazı üzerine konur. Anahtar açık konumdayken elektrikli almaca faz gitmez olası bir kaza önlenir.

Akım şiddeti:

Bir iletkenden birim zamanda geçen elektrik miktarına akım şiddeti denir. Akım şiddeti birimi amper ( A ) , sembolü ( I ) dır.
Akım şiddetini ölçmek için ampermetre kullanılır. Ampermetre daima devrelere seri olarak bağlanır, bu özelliğe dikkat edilmezse ampermetre bozulur ve ölçüm yanlış olur.
Elektronların bir noktadan bir noktaya harekete geçmesi için iki nokta arasında elektron farkı olması gerekir. İşte bu elektron farkına gerilim ( potansiyel farkı ) diyoruz. Bir üreteçte iki kutup arasındaki elektronları harekete geçiren kuvvete elektromotor kuvveti ( emk ) veya gerilim adı verilir.

Elektro motor kuvveti ( gerilim ) voltmetre ile ölçülür. Sembolü ( U ), birimi volttur ( V ). Voltmetre ölçülecek iki nokta arasına paralel olarak bağlanır. Seri bağlanması halinde herhangi bir bozulma olmaz. Sadece ölçüm neticesi yanlış olur.

Devre elemanlarının veya iletkenlerin elektrik akımına karşı gösterdiği zorluğa direnç denir.
Sembolü ( R ) birimi ohm dur. Kısaca ( Ω ) ile gösterilir. Örnek: R= 47 ohm yerine R= 47 Ω yazılır.
Om (ohm) kanunu: Akım şiddeti; dirençle ters, gerilim ( voltaj ) ile doğru orantılıdır.
Ohm kanunu formülü: I=U/R   Gerilim formülü: U=I.R   Direnç formülü: R=U/I

Örnek: Bir ütünün direnci 55 ohm dur. Ütü 220 volt gerilimle çalıştığına göre ütüden kaç amper akım geçer?

U = 220 V              I = U/R           I = 220/55          I = 4 A

R = 55 Ω                I = 4 A

Benzer Yazılar

YAZAR : Admin

Elektronik Mühendisi / Biyomedikal Kalibrasyon Laboratuvarı Sorumlu Müdürü / X-Işınlı Görüntüleme Sistemleri Test Kontrol ve Kalibrasyon Uzmanı / Ultrason-Doppler Sistemleri Test Kontrol ve Kalibrasyon Uzmanı

BU YAZIYI DA İNCELEDİNİZ Mİ ?

Elektrik Arızaları

Elektrik arızaları yaşandığında en doğru ve hızlı çözüm uzman bir kişiden destek almaktır. Elektrikten kaynaklanan …

Bir cevap yazın

escort bayan escort beylikdüzü meyve siparişi escort istanbul escort istanbul kayseri escort samsun escort mersin escort bursa escort kocaeli escort atasehir escort istanbul escort bayan bursa escort bursa escort bursa escort bursa escort bursa escort