Kondansatör nedir

Kondansatörlerin çalışması

DC doğru akımda çalışması : Seri bağlandığında iç direnci büyük olduğu için akımı geçirmez + – arası bağlantıda filtre görevi yapar

AC alternatif akımda çalışması : Seri bağlantıda şarj ve deşarj olarak ac voltajı geçirir fakat dolup boşalarak voltajı iletirken “Kapasitif Reaktans” denilen bir zorluk gösterir sembolü Xc birimi OHM bilirsiniz 220v şebeke voltajını sabit kutupsuz 220nf…470nf vb. kondansatör ile düşürüp led yakma basit şarj devreleri yapılır kapasitif-reaktans zorluk görserme olayı Paralel bağlantıda ise filtre görevi yapar

Bunların yanı sıra osilatör devrelerinde çalışma frekansını belirlemek için kullanılırlar

Besleme devrelerinde değerleri pek önemli değildir ama çalışma voltajları kullanılan devrede ki voltajdan 3..5 volt yüksek olmalı mesela bir besleme devresinde köprü diyot çıkışında + – uçlarına bağlı filtre kondasatörünün değeri 4700 uf 16v yerine yüksek voltaj da yüksek kapasitede kondansatör takılabilir (ilk yazı da bahsetmiştim) düşük değerde kullanılabilir

Besleme devresi yine çalışır fakat yük üzerinde voltaj çökmesi daha kolay olur ayrıca ömrüde kısa olur bir süre sonra şişer tepesinden çiçek gibi açılmaya başlar  süre kullanım zamanına göre değişir hemen arıza vermez bir çok çinmali ses sistemlerinde kapasiteler olması gerekenden biraz daha düşüktür

Bir önceki yazımda dirençlerin seri paralel bağlantıda değerlerinin artabileceği düşebileceğinden bahsetmiştim kondansatörlerde dirençlere göre durum tam tersi olur

Seri bağlantıda kapasite düşer çalışma voltajı artar

Kondansatörlerin şematik sembolleri;

kondansator-sembolleri-sematik-sembol

Yukarıda ki resimde kondansör sembolleri görünüyor kutuplu elektrolitik kondansatörlerde bir kaç çeşit sembol var sabit kondansatörlerde ise değişiklik olmuyor.

kondansator seri baglanti

Eşit kapasite için hesap kitap gerekmez ama aynı değerde olmayan iki kondansatörü seri bağladığımızda basit bir hesaplama ile tam değeri bulabiliriz örneğin 22uf 50volt 47uf 50volt iki kondansatörü seri bağlayalım

kondansator-seri-baglanti-formul-hesaplama

Sonuç 14.9uf 100volt olur hesabı ise 22 X 47 = 1034 22 + 47 = 69 şimdi bölme işlemi 1034 / 69 = 14.9

Kondansatörler paralel bağlandığında kapasiteleri artar voltajı ise bağlantıda kullanılan en küçük voltaj değerine sahip olan kondansatörün çalışma voltajı kadar olur

kondansator-paralel-baglanti

Birinci yazıda elektrolitik kondansatörlerin kutupsuz çeşitleri olduğundan bahsetmiştim “NP Non-Polarized Electrolytic Capacitors” biraz daha detaya inelim bu kondansatörlerin görünümü aynı kutuplu olanlar gibidir aşağıda örnek resimi var.

kutupsuz-np-kondansator

Fiyatları daha pahalıdır benim gördüğüm daha çok ses elektroniğinde kullanılıyor tabiki tasarıma göre diğer bölümlşerde de kullanılıyordur. Zamanında bir kaç devrede lazım olmuştu malzemecide bulamamıştım iki adet kutuplu kondansatörü seri bağlayarak kutupsuz yapıp kullanmıştım..

kutupsuz-kondansator-yapimi-seri-baglantı

Yukarı da görüldüğü gibi iki adet 10uf elektrolitik kondansatörün “-” eksi ucları birleştiriliyor diğer “+” artı uçları kullanılıyor bu bağlantı ile kutupsuz elektrolitik kondansatör elde etmiş oluyoruz ama unutmayın kapasite yarı yarıya düşer.

Biarazda sabit kondansatörlerden bahsedeyim sabit kondansatörlerde çeşit bol hassas olmayan devrelerde çeşit pek sorun olmuyor ama osilatör filtre vb. gibi bölümlerde standar bazı çeşitler kullanılıyor..

sabit-kondansatorler-seramik-polyester-polipropilen

Ben çeşitlerin seçimini orjinal tasarımlara bakarak kendi projelerinde kullandım mesela tl494 pwm entegresi ve benzerlerinde osilatör kondansatörü “polipropilen” film tip yeşil renk kullanılıyor aynı zamanda kaliteli amplifikatör devrelerinde de bu kondansatörü sıkca gördüm seramik (mercimek) kondansatörler özelleikle açık kahve rengi olanlar basit bölgelerde kullanılıyor zaten fiyatlarıda çok ucuz polyester kondansatörü ise neredeyse her şeyde gördüm sanırım kullanım alanı yada kullanılabilirlik oranı en yüksek olanı polyester 🙂

Sabit kondansatörlerde + – kutuplar yoktur ters düz olmaz yani sembolünde de kutup belirten biz çizim olmaz standart devrelerde kullanılan seramik polyester, polyester film kondansatörlerde kapasite değeri rakamlar ile belirtilir okuması çok kolaydır aynı direnclerde olduğu ama renk yerine direkt rakam yazılmış direnc okumayı baz olarak anlatayım daha kolay anlaşılacak

şimdi dirençlerde en küçük birim üzerinden basitce hesap yapıyoruz bin 1000 ohm 1k ediyordu kondansatörlerde ise küçük birim pf (pikofarad) sonrasında nf (nanofarad) sonra uf (mikrofarad) geliyor

bin 1000 pf 1nf ediyor kondansatör üzerinde 102 yazıyor son 2 rakamını sıfır yapıyoruz yani 2 tane sıfır o zaman 102 — 1000 oluyor yani bin pf = 1nf işte bu kadar basit yine son rakamı sıfıra çeviriyoruz 103 olunca 10.000 – 10nf 104 olunca 10.0000 – 100nf böyle gidiyor direnclerde olduğu gibi tolerans olayı kondansatörlerde de var %10 %5 vs tolerans ne kadar düşükse iyidir

buraya kadar okuma işi kolay ama biraz zorlaştıran bir yazım şekli var 0.1uf (100nf) 0.01uf (10nf) 0.001uf (1nf) vs. bu şekilde değer yazımı arasıra denk gelebiliyor buda mkrofarat baz alınarak düşünülmüş yani 1000 nf 1uf ediyor 0.1uf 100nf ediyor aşağı daki tablo hesaplama için işimizi kolaylaştıracak ayrıca tolerans ve voltaj kodlarınıda açıklıyor..

kondansator-kapasite-hesaplama-bilgi-tablosu-Capacitors-Cheat-Sheet

Sabit kondansatörlerde paralel, seri bağlantı olayıda kutuplu kondansatörlerde ki gibidir.

 

Benzer Yazılar

YAZAR : Admin

Elektronik Mühendisi / E.Üni. Kalibrasyon Lab. Sorumlusu / Biyomedikal Kalibrasyon Laboratuvarı Sorumlu Müdürü (Sağ.Bak.) / X-Işınlı Görüntüleme Sistemleri Test Kontrol ve Kalibrasyon Uzmanı (Sağ.Bak.) / Ultrason-Doppler Sistemleri Test Kontrol ve Kalibrasyon Uzmanı (Sağ.Bak.) - Hatalı veya kaldırılmasını istediğiniz sayfaları diyot.net@gmail.com bildirin

BU YAZIYI DA İNCELEDİNİZ Mİ ?

Kondansatör Nerede Kullanılır ?

Kondansatör bir devrede kuplaj görevi yaparken bir başka devrede belli bir frekans bandını bastırıyor ya …

Bir cevap yazın