Kondansatör Nerede Kullanılır ?

Kondansatör bir devrede kuplaj görevi yaparken bir başka devrede belli bir frekans bandını bastırıyor ya da faz kayması sağlıyor, zaman sabitini ayarlıyor olabilir.Her devrede kullanıldığı yere göre farklı bir görevi vardır.

1- Siz ac.bir kaynaktan (örneğin ac/ac trafo ile) dc. ye dönüşüm yaptığınızda,doğrultulan dc. akımın tam doğru akım olamsı,bir akünün sağladığı akıma benzetmek istediğinizde,filtre görevi görerek bunu süzecek olan elektrolitik türde,voltajı doğrultulan ac.nin dc. halindeki 1.414 katı kadar daha fazla voltaj değerinde ve uygun kapasitede (sığada) olan bir kondansatör kullanırsınız.Buradaki görevi ac. den dc. ye dönüşümde artık kalan ac. kalıntılarını,hafif dalgalanmaları süzme görevli filtreleme amaçlıdır.

2-Ayni elektrolitik kondansatör bir evirici (İnverter) devresindeyken,örneğin 12 voltla elektronik bir balastla 40 watt.lık bir flüoresanı yakan durumunda,26 000 hz.’de yüksek frekansta salınım yaparak çalışıp,startersiz olarak da flüoesan lambayı yakarken görevi daha başkadır.Burada osilasyon devresi oluşturan elemanşlardan biri olarak (Direnç,bobin,vb. ile birlikte) yapmak üzere bir titreşim (Osilatör,multivibratör,vb.) devresini tamamlayıcı bir ara eleman görevi vardır,buradaki görevi süzme (Filtreleme de değildir.)Buradaki görevi dc. yi alıp salınım yaparak ac. ye çevirmek,evirici devredeki tamamlayıcı bir ara elemanıdır.
Elektronik olarak oluşturulacak olan bir osilasyon devresiyle bir osilatör (Titreştirici) oluşturmaktır, kondansatörle bobinin birlikte kullanımında buradaki bu amaç.Bir elektrolitik kondansatör ve bir bobin (self) paralel veya seri olarak bir direnç elemanı üzerinden dc. akımla kondansatör ve bobinin tam enerjisi biteceği sırada eşzamanlı olarak geri besleme sistemi (Ayrı bir geri besleme sargısı ve güç transistörü ile) ile beslenirse sürekli bir osilatör devresi (Bir salıncağa devamlı ve eşzamanlı itme verilip de devamlı sallanabilmesindeki gibi) sinüs dalgalı veya kare dalgalı (Kare dalga bir trafonun primerinden girip sekonderinden çıktığında modifiyeli sinüse de ayrıca her zaman için dönüşür,bunu kabul etmek lazımdır),inverter devrelerinde bu tür osilasyonla çalışan devrelerde oluşur.

3-Bir amfi devresi oluşturarak yaptınız ve güç kaynağı beslemesi yoluyla da şebekeden,yakın cihazların girişim etkisinden korumak için bu amfi devresinde bir filtreleme elemanına da çok ihtiyacınız var.İşte tam bu noktada 100 n kutupsuz bir kondansatör,yeterli sayıda devre girişine paralel olarak lehimlenerek,sizin devre girişine etki edecek bu zararlı ve parazitik etkilenimlerden,şebekeden gelecek girişim yapıcı olan,ayrıca girişten de kuvvetlenerek alınan bu dinlemek istediğimiz ana sinyalin kalitesini bozacak olumsuz etkilenmileri,bu özel sığadaki (Yalnızca 100 n olanı ) ve kutupsuz özelikli bu kondansatör sağlamış olur. (Amfinin dc. kısmında kullanım alanıdır)

4-Kondansatörlerin yine kutupsuz ve elektrolitik tipte olup da kullanım alanlarından biri,eskiden tv cihazlarının,kendi içlerinde regülatör (SMPS devresi de olamadığı için) dışarıdan tv’den önce bağlanan bir regülatör sayesinde,voltajı belirli artı ve eksi toleranslar dahilinde 220 volt ac.’de tam sabit tutabilmek için de,bu sözü edilen elektronik regülatör devrelerinde kullanılırdı.(Daha ziyade ilk çıkan triyot lambalı ve renksiz olan tv’lerde de,iç yapılarında SMPS gibi 165-265 volt ac. aralığında çalışacak özel bir regülayon sistemi olamadığı için de zaruri olarak da kullanılmak yoluna gidilirdi. (Bu ac. de kullanılan uygulamasıdır)

5-Kompanzasyon panolarında ise ac. akımdaki akım ve gerilim arasındaki ayrışmaları kompanse ederek güç faktörünü (Cos fi’yi) belirli bir noktaya (0.95’e kedar yükselterek) reaktif güç kaybını önelemiş olur,reaktif sayaçalra olduğundan daha fazla zahiri güç (reaktif gücün) kayıt olarak yazılmasını önler.(3 fazlı ac. de kullanılan kutupsuz olan yararlı bir uygulamasıdır)

6-Radyo devrelerinde,radyonun bu alıcı kısmında,istasyon ayarı yapmak için bobinle birlikte rezonasa gelebilen ve istenen istasyonun dnlenebilmesini sağlamış olan değişken bir hava boşluklu dielektrik ayırıcılı döner bir düzlem kondansatör kullanılır.Buradaki görevi ise,istasyondan yayılan elektromağnetik sinyalin,anten tarafından alınıp yakalandıktan sonra,rezonas görevinin sağlanıp uygun frekasta (Bantta) yayın yapan bir radyo evinin yakalanıp sağlıklı da dinlenebilmesi amaçlıdır.

7-Kaskat gerilim çoklayıcılarda (Tv’deki EHT çıkışının üçe katlanıp arttırılması,hava iyonlaştırıcılarında havanın iyonize edilmesinde YG ihtiyacının karşılanmasında,vb.) gerili,m ikileyici,üçlaeyici,dörtleyici,……,n adet çoklayıcı devrelerinde diyotla birlikte girişe uygulanan ac. gerilimin tıpkı bir pompa gibi arada geçiş özelliğinde olan elektrolitik kondansatörlerde ara değerler olarak birbirine eklenip,adete bir laser ışınının kademeli pompalanması gibi,çok daha yüksek voltaj kademelerine,bir dc.akımı olarak da çıkartılmış olur. (Buradaki görevi düşük voltajdaki ac. nin pompalanarak daha yüksek dc. kademelrine gelebilmesidir.)

8-SMPS devrelerinin ilk girişinde rezervuar ( Statik elektriğin ilk stok deposu olarak) depolama elektrolitik kondansatörü olarak uygun voltaj ve sığada yer alıp bulunur.Dc doğrultmadan sonraki hem artıkların temizlenmesi,hem de statik elektrik deposu olarak,transistörlerin evirme işlemine geçmeden öneceki en önemli bir ara eleman kademesinde yer alır.Tv’lerde bu elektrolitik kondansatörler zamanla,sıcaklıkla,vb.kurursa eğer,tv’nin smsps devresi stand-by’da gerekli tam çıkışı,akımı besleme devresi şeklinde üretemez,diğer katlara da veremez ve böylece tv sağlıklı da çalışamaz.

9-Merdiven otomatiği devrelerinde direnç üzerinden olan bu boşalma süresi,ayarlanabilen değişken bir direnç (Potansiyometre,trimpot) üzerinden değiştirilerek (Kondansatör-direnç deşarjının ayarlanması ile) mervivendeki kat ışıkları belirli ve ayarlanmış bir süre yanık tutulur,bir sonraki tetiklenmeye adar da lambalar sönmüş olarak kalır.(Buradaki görevi zamanlaycıdır,yani zamanlama devresinin bir ara elemanı olmuştur.)

10- Süper kondansatörler (Ultra kondansaör) olarak,yüksek sığalı kullanımarından,araçlarda şarj dinamosunun boşta kalan fazla dc.gücünün (amperinin) ile ikinci bir akü görevi gibi üstlenerek,aracın gereğinden fazla olan voltajının düşmesini,müzik sistemindeki güç yetmezliklerini,ani ses kesilmelerini tam olarak da kompanse edici,giderici ara bir eleman olarak çok önemli bir görevi de vardır.Elektrikli (EV) ve hibrit araçlarda da yine buna benzer bir görevi mevcuttur.

11-Elle sallamalı tip el fenerlerinde,bir bobinde neodyum mıknatısla üretilen ac. elektrik gücünün,bir diyotla doğrultulduktan sonra bir akü gibi depolanması için,yine süper kondansatörler kullanılır.Depolanan bu statik elektrik ampül devresi anahtarla açıldığında,depolanan bu statik elektrik,yine normal elektrik akımına dönüştürülüp el feneri lambasının belirli bir süre de yanmasını temin eder.Buradaki görevi üretilen elektriğin statik elektrik şeklinde depolanması ve daha sonra lambanın yakılıp aydınlatma amaçlı olarak saklanması şeklindedir.

12-Araçlarda kullanılan meksefe,klasik ateşleme sisteminde (DELCO=Batarya-bobin-platinli ateşleme sisteminde) platinle kesilen primer sargı devresinde platinlerin üzerinde oluşan kıvılcımı kendi üzerine alıp,oluşmasını azaltırken,platinlerin erken bozulmasını önlemede ve sekonder sarımdan yüksek değerde ve kolaylıkla YG değerlerinin elde edilmesini de sağlar.Buradaki görevi platinleri koruyucu olabilmesi ve sekonder gerilimin bu açma/kapama anlarında daha yüksek değerlerine kolayca gelebilmesini sağlama amaçlıdır.

13-Fırçalı elektrik motorlarında (Özellikle üniversal motorlarda) motorların fırça-kollektör temaslı çalışmasının ev cihazlarındaki parazitik etkilerini gidermek için,motorun bu ac.girişiyle paralel olarak,kutupsuz bir parazit kondansatörü şekliyle,parazitik koruyucu olan bu bağlantısıyla kullanılır.Buradaki görevi parazitleri emme görevi olan filtreleme amaçlıdır.

14-Klasik balastlı,starterli flüoresan lamba devrelerinde,yine startere iç kısmından paralel olarak bağlanarak,flüoresan lambanın ilk startı (Çalışması) sırasında evdeki diğer elektronik cihazlara (örneğin radyo,tv,amfi,vb.hassas cihazlar için) verebileceği parazitik etkilerin emilip yok edilmesi amaçlı kutupsuz ve uygun sığada seçileni kullanılır.Buradaki görevi yine ev cihazlarını parazitik etkilerden koruma için filtreleme amaçlıdır.

15-Kondansatör prensibiyle çalışma esaslı olan bazı tür mikrofonlarda (Elektret) ses dalgalarının,aradaki bu dielektrik (Yalıtkan) malzemesinin yakınlaşıp uzaklaşması ile kondansatör sığasının da doğru orantıda değişmesiyle,sesle doğru orantılı bir ac akımının üretilerek amfiye verilebilmesini de sağlar.Amfiden çıkan ses akımı da yine ayni prensiple çalışan kondansatör esaslı bir hoparlörde tersine çalışıp,ayni prensibe yine bağlı kalınıp,iki kondansatör plakası ileri geri gidip gelerek,havayı sıkıştırıp genişleterek,bu mikrofondan giren ve amfide kuvvetlendirilmiş olan ses sinyallerini,ses dalgası olarak tekrar bize geri verebilir.Buradaki kondsansatör olarak kullanılan bu yapıların ana görevi ise,ses dalgalarını almada veya tekrar geri verebilmede,transdüser (Sensör/Dönüştürücü) esaslı olarak çalışarak bizlere önemli bir hizmeti de verebilmesidir.

16-Yine bazı açma-kapama anahtarlarının (Switch) açma-kapanma anlarında oluşan bu parazitik sinyallerinin önlenmesi amacıyla,bağlantı yapıldığı yere,uygun sığada ve kutupsuz bir kondansatör paralel olarak bağlanabilir.Özellikle bazı amfileri çalıştıran güç kaynaklarının,bu açma-kapama anahtarlarının yol açtığı impuls (Açma-kapama) darbelerinin,hassas amfi devrelerinden kuvvetlendirilip çıkarılarak hoparlörde parazit olarak da duyulmaması için bu yola başvurulmaktadır.

17-Tristörlere ters yönde akımın uygulanmasıyla söndürülmesi (Geçen akımın kesilmesi) yönteminde uygun sığalı bir elektrolitik kondansatörden ayrıca faydalanılır. Bu depolanan statik yük,bir anahtar veya uygun geçiş yoluyla tristöre ters yönde uygulandığında,tristörden geçen akım kesilir.Elektrolitik,kutuplu olan bir kondansatörün kullanım amacı,bu yöntemde ters yönde uygulanacak bu akımla,ters polaritede (Kutup yerleşiminde) hazırda statik elektrik yükü şeklinde bekletilecek şekliyle depolanması şeklindedir.

18-Trafosuz elektronik güç kaynakları teşkil edilmesinde (Projelendirilmesinde) ac. şebeke girişi tarafında,uygun sığalı (kapasiteli,voltaj değerli) kutupsuz bir kondansatör kullanılarak akım ve gerilim düşürücü,güç girişini sınırlandırıcı bir görevi ayrıca vardır.Ayni şekilde 18-20 adet bayaz LED’in,220 volt ac ile dc.’ye köprü diyotla çevirmeden önce,uygun sığalı,voltaj değerli,kutupsuz bir kondansatörden geçerek,bu 20 adet LED’in çalışacağı gücü şebekeden tam sınırlaması (Elektrikli klasik balastların=şok bobinlerinin,flüoresan lambadan geçen bu deşarj akımını sınırlaması gibi,yalnızca bu seri bağlı LED grubunun çalışacağı gücü yani volt*amperi geçirmesi) görevi de vardır.

19-Şarjlı el fenerlerinde,örneğin 4 voltluk olup,kurşun-asit akülü olanlarında da,şarj devresinden önce kutupsuz,uygun voltaj ve sığa değerli bir kondansatör,yine bu şarj akımını sınırlamak amaçlı şebeke giriş gücünü sınırlayıp şarj için gereksinim duyulan kadarını geçirmek için vardır.Tüm burada (18. ve 19. maddeki) kullanılan kutupsuz kondansatörlerin görevi,gelen büyük gücü sınırlamak,tıpkı bir trafonun sekonderinden alınan küçültülmüş güç gibi şebekeden gelen bu gücü azaltabilmektir.

20-Bir fazlı,ac.asenkron elektrik motorlarının ilk startında (Yol verilmesinde) yardımcı sargıya seri bağlanarak normal şebeke akımının fazına göre bir faz farkı yapay olarak da oluşturulur.Oluşan bu faz farkıyla,ac.tek fazlı asenkron motor kolayca kalkınarak yol alır. Burada kullanılan kutupsuz kondansatörlerin (Daimi veya geçici,yani yol verdikten sonra devreden çıkan veya yol verip yine sürekli devrede faz farkı yaratacak şekliyle sürekli kalan gibi.) amacı,tek fazlı,genellikle de küçük yapıdaki asenkron motorların,ilk hareketinin (Yol verilmesinin) kendiliğinden,kolayca yapılabilmesini sağlamak amaçlıdır.

21-Üç fazlı bir asenkron motorun,bu 3 fazlı elektriğin bulunmaması yüzünden,tek fazla çalıştırılmasında,bir kondansatör kullanılarak,asıl şebeke fazına göre,aralarında suni bir faz farkı bulunan 3 ayrı faz bu yoldan oluşturulmuş olur.Ancak bu yolla motordan elde edilen verim,faydali güç oranı da,gerçek bir 3 fazlı sistemdekine göre daha düşük olacaktır.Burada kullanılan kondansatörün görevi ise,motorun 3 sargısı için gereksinim duyulan bu 3 fazı,tamamıyle suni yoldan oluşturarak motorun çalışmasını sağlamak içindir.

22-Elektronik flaşlarda (Kripton veya ksenon gaz deşarjlı olan) pillerden gelen dc. akım bir inverterle ac. akıma çevrilip bir trafo ile yükseltilir,diyotlarla dc. akıma çevrilip 2 adet kondansatörü şarj etmek için kullanılır.Kondansatör şarj olunca küçük bir neon lambası yanarak flaşın hazır olduğunu da gösterir.Flaş çalıştırıldığında,kondansatörlerden küçük olanı,tüpün bir ucundaki eksi elektrot ile kenarda bulunan ateşleme elektrodu arasında boşalır.Bu boşalma,tüp içindeki gazı iyonlaştırarak ana kondansatörün de eksi elektrot ile artı elektrot arasında boşalmasını sağlar.Bir anda oluşan bu kuvvetli deşarj ışığı,büyük (Ana) kondansatörde depolanan bu şarj akımıyla sağlanmış olur.Buradaki büyük kondansatörün görevi,flaş ampulünün yanması için gereken 150-500 volt arasındaki (Büyük veya küçük flaşlara göre) ac. den doğrultulup gelen bu dc. akımının,flaş çalıştırılıncaya kadar statik elektrik şeklinde depolanmasıdır.

23-Kondansatör boşalmalı direnç kaynağında,elektronik parçaların kolayca kaynatılması mümkün olur.Enerji uygun,büyük sığalı bir kondansatörde önce depolanır ve herhangi bir soğutma sistemine gerek duyulmadan 1/1000 saniye gibi bir zaman aralığında bu kaynatılacak parçalar arasında boşalır.Parçalar bu şekilde direnç kaynağı ile tutturulmuş olur.Buradaki kondansatörün görevi kaynak için gerekli elektrik enerjisinin statik elektrik şeklinde geçici süreliğine depolanabilmesidir.

24-Elektromekanik sistemle çalışan çamaşır makinesi,bulaşık makinesi,vb.tüm ev makinelerinde,bu makinelerin çalışma esnasında mekanik rölelerinin,elektromekanik programlama beyninin kontaklarının,pompa motorunun,tambur motorunun,vb.parçalarının oluşturacağı olası parazitlerin,bu makine dışında çalışan diğer hassas elektronik cihazlarda,makinelerde bir girişime neden olmaması için 220 volt ac. giriş kısmında bu amaçla bir veya 2 adet parazit kondansatörü mutlaka kullanılır.Bunların kullanım amacı yine parazitleri yok edebilme amaçlı olup,evdeki diğer çalışan cihaz ve makineler için filtreleme görevini yapmaktır.

25-Kondansatörler,o anda bağlı bulunduğu bir pil yardımıyla hafızadaki kayıtlı bilgilerin korunduğu ve saklı ayarların bulunduğu hafıza depolama sistemlerinde,geçici bir süreliğine bu pil yuvasından çıkarılsa veya yerinden düşse bile,iç yapısında paralel yapıda sahip olduğu kondansatörün sahip olduğu bu sığa kapasitesi kadar,bunun süresince saklı bilgilerin veya ayarların kaybolup gitmesini önler.Örneğin masaüstü pc’lerin ana kartlarında yer alan BIOS bölümündeki BIOS pili yerinden kısa süreliğine bile çıkarılmış bulunsa,içinde daha önceden işletme sisteminin açılışı için özel ayarlı bilgilerin bu ayarları silinmeyecektir.Buradaki kondansatörün görevi,kayıtlı ayarların veya daha önceden seçilip ayarlanmış olan bu özel ayarların korunması için,pil çıkarıldığında da,geçici olarak BIOS sistemini adeta bir pil gibi besleyerek geçici süreliğine veri kaybını önlemek içindir.

26-Hoparlör kombinezonlarında,çok ince,tiz seslerin (Twitter hoparlörü için) elektrolitik bir kondansatörün bu amfinin ses çıkışına,ana çıkış hattına seri olarak twitterden önce bağlanması ile sağlanır.Bu şekilde tiz sesler çok verimli bir şekilde ses çıkışından tam olarak ayrıştırılabilir. Burada kullanılan elektrolitik kutupsuz bir kondansatörlerin asıl görevi,sesin belirli (ince sesleri tam olarak verecek frekans aralığında) frekanslarını geçirip,belirli frekanslarını ise geçirmeden twitter hoparlörüne ayrıştırarak verebilmektir.Bu şekilde seri bağlı olan bir kondansatörle oluşturulan hoparlörün bu filtresi “pasif yüksek geçiren filtre” devresidir.

Benzer Yazılar

YAZAR : Admin

Elektronik Mühendisi / Biyomedikal Kalibrasyon Laboratuvarı Sorumlu Müdürü / X-Işınlı Görüntüleme Sistemleri Test Kontrol ve Kalibrasyon Uzmanı / Ultrason-Doppler Sistemleri Test Kontrol ve Kalibrasyon Uzmanı

BU YAZIYI DA İNCELEDİNİZ Mİ ?

İki Şok ve İki Kondansatörlü Filtre

π tipi filtrenin dezavantajını gidermek için Şekil 1 ‘de görüldüğü gibi, C1 ‘den önce bir şok …

Bir cevap yazın

escort bayan escort beylikdüzü meyve siparişi escort istanbul escort istanbul kayseri escort samsun escort mersin escort bursa escort kocaeli escort atasehir escort istanbul escort bayan bursa escort bursa escort bursa escort bursa escort bursa escort