Lojik Kapılar

Lojik kapılar elektrik anahtarlama ilkesine dayalı elektronik aygıtlardır.

Genelde entegre biçiminde üretilirler ve yapılarında transistör,diyot ve direnç gibi temel elektronik elemanlar kullanılır. Lojik kapılar üç ana mantık elemanından oluşur.

Temel kapı devreleri

DEĞİL (INVERTER)
VE (AND)
VE DEĞİL (NAND)
VEYA (OR)
VEYA DEĞİL (NOR)
ÖZEL VEYA (EXCLUSİZE-OR)
ÖZEL VEYA DEĞİL (EXCLUSİZE-NOR)

Örneğin istenen binary kodunun alınıp istenmeyenlerin de alınmamasında veya frekans üretiminde veya da gelen binary bilgiye göre işlem yapmada kullanılırlar.

Kapılar genellikle TTL (transistör-transistör lojik) mantığıyla üretilir. Bilindiği gibi transistörlerin bir görevide anahtarlama yapmaktır. NPN Transistörlerin base terminaline bir akım uygulandığında kollektörden emittere akım akışı olur.

Bu basit kurala göre kapı devreleri kolayca gerçekleştirilebilir.

VEYA DEĞİL (NOR) KAPISINI İNCELEYELİM

Lojik Kapılar

Lojik Kapılar
Lojik Kapılar
VEYA DEĞİL kapısı 7402 entegresi ile elde edilebilir. 7402 entegresi 4 adet 2 girişli VEYA DEĞİL kapısı içerir
Lojik Kapılar
3 girişli VEYA DEĞİL Kapısı isteseniz 7410 entegresini kullanabilirsiniz
Lojik Kapılar
4 girişli VEYA DEĞİL Kapısı isterseniz 7425 entegresini kullanabilirsiniz
Lojik Kapılar
Kapı devrelerinin entegre şeklinde üretildiğini belirmiştik.
Bu entegreler BJT ile üretildiyse 74 serisi entegre ,
FET veya MOSFET ile üretildiyse 40 serisi entegre diye adlandırılır.
40 serisi entegrelere CMOS da denir.
Mikro işlemcilerde genellikle CMOS lar kullanılır. Çünkü transistörü oluşturan yarı iletken başına düşen alan daha azdır,daha az enerji harcar ve daha az ısınır.

74 serisi entegrelerinde kullanım senaryosuna göre çeşitleri vardır. Bunlar

  • Standart güçlü ttl 74xx
  • Düşük güçlü ttl 74Lxx
  • Schottky serisi 74Sxx
  • Düşük güçlü Schottky ttl 74LSxx
  • Geliştirilmiş Schottky ttl 74Asxx
  • Geliştirilmiş düşük güçlü Schottky ttl 74ASLxx

Lojik kapı devrelerinin sayısal analizinde George Boole tarafından geliştirilen boole cebri kullanılır.

Bu matematik prensiplerine göre kapılar görevlerini yerine getirir. Örneğin iki girişli AND(VE) kapısınının birinci terminaline lojik 1 (+5 v) ikinci terminaline lojik 0 (0 v) uygulandığında çıkışta lojik 0 görülür.

Lojik Kapılar

Örnekte verdiğimiz gibi kapı elemanlarının girişlerine uygulanabilecek bütün değerlerin olduğu tabloya doğruluk tablosu denir.
Aşağıdaki tablolarda A ve B girişleri Q ise çıkışı temsil etmektedir.
Girişine uyulanan kodlara göre çıkıştaki kodlar, tabloda görülmektedir.
Şimdide bu kapı çeşitlerini inceleyelim.

Lojik Kapılar

1- VE (AND) KAPISI :

Giris A ve B ise Çıkış A .B olur.

Çıkış A ve B ’nin çarpımına esittir.

Çıkışın “1” olması A ve B ’nin 1 olmasına bağlıdır.

 

LOJIK KAPILAR

 

 

2- VEYA (OR) KAPISI :

Giriş A ve B ise Çıkış A + B olur.

Çıkış A ve B ’nin toplamına eşittir.

Çıkışın “1” olması A veya B ’nin 1 olmasına bağlıdır.

 

LOJIK KAPILAR

 

 

3- DEGIL (INVERT-NOT) KAPISI :

            

Çıkış A ’nin değiline eşittir.

Çıkışın “1” olması A ’nin 0 olmasına bağlıdır.

 

LOJIK KAPILAR

 

 

4- TAMPON (BUFFER) KAPISI :

            Giriş A ise çıkış A olur.

Çıkış A’nın kendisine eşittir.

Çıkışın “1” olması A’nin 1 olmasına bağlıdır.

 

LOJIK KAPILAR

 

 

5- VEDEGIL (NAND) KAPISI :

            

Çıkış A ve B ’nin çarpımının değiline eşittir.

Çıkışın “1” olması A veya B ’nin 0 olmasına bağlıdır.

 

LOJIK KAPILAR

 

 

6- VEYADEGIL (NOR) KAPISI :

            

Çıkış A ve B ’nin toplamının değiline eşittir.

Çıkışin “1” olması A ve B ’nin 0 olmasına bağlıdır.

 

LOJIK KAPILAR

 

 

7- ÖZEL VEYA (EX-OR) KAPISI :

            

Çıkış A ve B ’nin özel toplamına eşittir.

Çıkışın “1” olması A ve B ’nin farklı olmasına bağlıdır.

 

LOJIK KAPILAR

 

 

8- ÖZEL VEYADEGIL (EX-NOR) KAPISI :

  

Çıkış A ve B ’nin özel çarpımına eşittir.

Çıkışın “1” olmasi A ve B ’nin aynı olmasına bağlıdır.

 

LOJIK KAPILAR

Benzer Yazılar

YAZAR : Admin

Elektronik Mühendisi / E.Üni. Kalibrasyon Lab. Sorumlusu / Biyomedikal Kalibrasyon Laboratuvarı Sorumlu Müdürü (Sağ.Bak.) / X-Işınlı Görüntüleme Sistemleri Test Kontrol ve Kalibrasyon Uzmanı (Sağ.Bak.) / Ultrason-Doppler Sistemleri Test Kontrol ve Kalibrasyon Uzmanı (Sağ.Bak.) - Hatalı veya kaldırılmasını istediğiniz sayfaları diyot.net@gmail.com bildirin

BU YAZIYI DA İNCELEDİNİZ Mİ ?

Lojik Entegre

Entegre devreler bir çok sistemin bir araya gelerek bir bütün oluştumıasından meydana gelmiştir. Entegreler; elektronik …

Bir cevap yazın