C Sınıfı Güç Yükselteçleri

C sınıfı güç yükselteçlerinde, transistör girişine ya ters işaretli polarma gerilimi uygulanmakta ya da hiç uygulanmamaktadır.
Devreye AC gerilim (işaret gerilimi) uygulanmamışken kollektör akımı akmaz.
Yani transistör kesimdedir.

C sınıfı yükselteçlerde, hatalar ve hormoniklerin kuvvetlendirilmeleri minimuma inmektedir. Bu bakımdan C sınıfı yükselteçler yüksek frekanslar için uygun bir yükselteçtir.
C sınıfı yükselteçlere, Radyo Frekansı (RF) Güç yüksetteci de denir.
Verimi %100’e yakındır.

C sınıfı yükselteçler 2 guruba ayrılır:

1- Doğrudan bir RL yük direncine çıkış yapanlar.
Bunlara akortsuz (out of tune) C sınıfı yükselteç denir.

2- Bir L-C rezonans devresine çıkış yapanlar.
Bunlara da akortlu (Tune) yükselteç denir.

Akortsuz C Sınıfı Güç Yükselteci

C sınıfı yükseltecin çalışma şekli akortsuz yükselteç ile daha kolay açıklanabilmektedir.
Şekil 1 ‘de, NPN transistörlü akortsuz bir C sınıfı yükseltece ait iki farklı giriş devresi ile, giriş-çıkış işaret akımları ve gerilimleri verilmiştir.

Şekil 1 (a) ‘daki devrenin girişinde polarma gerilimi yoktur. Çalışma doğrudan işaret gerilimi ile sağlanmaktadır.

Şekil 1 (c) ‘deki devrenin girişine ise, ters işaretli polarma gerilimi uygulanmıştır.
Her iki devrenin çıkışında da, darbeli IC akımı ve VC gerilimi oluşmaktadır. Ancak, çalışma şekilleri arasında fark vardır.

Şekil 1 – C sınıfı yükseltecin çalışma prensibi
(a) Akortsuz C sınıfı yükselteç devresi
(b) RL yük direnci üzerindeki akım ve gerilim darbeleri
(c) Girişe “-” gerilim verilmesi

Yükseltecin Çalışması:

1. Kondansatör girişli devre:

Şekil 1 ‘den takip edilirse;
Giriş işaret kaynağı. RB direnci üzerinden CB kondansatörünü sürekli şarj ve deşarj eder.

Bir kaç şarj ve deşarjdan sonra kondansatörün, beyz ‘e bağlı plakasında, darbeli olarak devam eden bir VBpozitif gerilimi oluşur.

VB gerilimi, darbeh IB akımını, IB akımı da, şekilde görüldüğü gibi darbeli IC akımını yaratır.
Şekil 1 (b) ‘den de anlaşılacağı gibi, IB = 0 iken transistör kesimdedir. Kollektör gerilimi VC=VCC ‘dir.

Transistör iletime geçtiğinde, darbeli ICC akımının yük doğrusu boyunca değişimi, Şekil 1 (b) ‘de taralı olarak gösterildiği gibi, VC (VCE) geriliminin ve dolayısıyla da VRL ‘in, 20 V ‘dan itibaren küçülerek darbeli bir değişim göstermesini sağlamaktadır.
Şekle dikkat edilirse IC büyürken VC küçülmektedir. Bu durum da IC ile VC ‘nin ters fazlı olduğunu göstermektedir. Uygulama da, C sınıfı yükseltecin bu özelliğinden yararlanılarak, verim artırılmaktadır.

Şöyle ki;
Transistörde sarf olan güç: P = IC.VC ‘dir.
IC doyma değerine yaklaşınca, VC ‘de sıfıra yaklaşmaktadır.

Dolayısıyla P = IC.VC çok küçülür.
Böylece, transistörde harcanan güç küçülünce yararlı güç artar.

Sonuç olarak, verim, %100 ‘e yaklaşmaktadır.

2. Girişi ters polarılmış devre

Kondansatör yerine, beyz ‘i ters polarmalı besleyecek şekilde sürekli bir gerilim de uygulanabilir.
Şekil 1 (c) ‘de görüldüğü gibi, NPN transistörde beyz ‘e negatif gerilim uygulanmıştır.

Bu durumda, uygulanan vb (AC) geriliminin pozitif alternansı, beyz ‘in negatif gerilimini geçince transistör iletime geçecektir.

Akortlu C Sınıfı Yükselteç

Şekil 2 ‘de verilen, akortlu (Tuned) C sınıfı yükselteçte de, kollektör çıkışına kadar, akordsuz C sınıfı yükselteçteki aynı işlem olmaktadır.
Ancak, çıkışa tank devresi bağlanarak çok önemli bir avantaj sağlanmaktadır.

Şekilde görüldüğü gibi kollektör çıkışındaki Tank (depo) devresi rezonansa geldiği zaman RL yük direnci çıkışından tam bir sinüzoidal dalga elde edilmektedir.

Bunun nedeni şöyle açıklanır:

Kollektöre gelen her IC akımı darbesinde CT kondansatörü şarj olur ve ikinci darbe gelinceye kadar LT self üzerinden deşarj olur.

Böyle devam eden şarj ve deşarj sonucu LT selfi uçları arasında, Şekil 2 ‘de görüldüğü gibi 2VCC ile VCEdoyma gerilimleri arasında değişen sinüzoidal bir gerilim oluşur.

AC çalışmada, yük direnci ve CC kondansatörü LT ‘ye paralel hale gelir.
Dolayısıyla. LT uçları arasındaki sinüzoidal gerilim RL uçlarında da oluşur.

Bu şekildeki bir çalışma, bütün güç yükselteçlerinden daha büyük bir verim sağlamaktadır.
C sınıfı güç yükselteçlerinin önemi de buradan gelmektedir.

RL Yük direnci, Şekil 2 (b) ‘de görüldüğü gibi, tank devresi bobini yerine bir Y.F. transformatörü konularak, bunun sekonderine de bağlanmaktadır. Böylece daha büyük bir güç transferi yapılmaktadır.
C sınıfı güç yükselteci
Şekil 2 – Akortlu C sınıfı güç yükselteci
(a) Doğrudan RL çıkışlı
(b) RL yük direncinin transformatör üzerinden bağlantısı

Benzer Yazılar

YAZAR : Admin

Elektronik Mühendisi / E.Üni. Kalibrasyon Lab. Sorumlusu / Biyomedikal Kalibrasyon Laboratuvarı Sorumlu Müdürü (Sağ.Bak.) / X-Işınlı Görüntüleme Sistemleri Test Kontrol ve Kalibrasyon Uzmanı (Sağ.Bak.) / Ultrason-Doppler Sistemleri Test Kontrol ve Kalibrasyon Uzmanı (Sağ.Bak.) - Hatalı veya kaldırılmasını istediğiniz sayfaları diyot.net@gmail.com bildirin

BU YAZIYI DA İNCELEDİNİZ Mİ ?

Transistör Devreleri

Ayarlanabilir Yüksek Akım Gücü Arz Anten Yükseltici Alarm 4 düğme kullanarak İnanılmaz LED Flaşör – …

Bir cevap yazın