FOTO DİYOTLAR

Fotodiyot, yalnızca ters polarma bölgesinde çalıştırılan bir yarıiletken elemandır. Fotodiyot için kullanılan temel polarmalandırma yöntemi, devresi ve fotodiyot simgesi aşağıdaki şekilde verilmiştir. Aynı çizimde, ortam ışığının kavşak üzerinde yoğunlaştırılması için kullanılan mercek düzeni de şematik olarak gösterilmiştir.
fotodiyotlar
Bilindiği gibi diyotların ters yön akımları normalde bir kaç mikroamper ile sınırlıdır. Bu sızıntı akımı yalnızca n ve p türü malzemelerde ısıl olarak üretilen azınlık taşıyıcılara bağlıdır. Bir diyodun birleşim yüzeyine ışık uygulandığında, ışık dalgalarıyla fotonlar biçiminde taşınan enerji, atomik yapıya girerek azınlık taşıyıcı üretimini arttırır ve bunun sonucu olarak ters yön akımı yükselir.
Ters yön akımının uygulanan ışık şiddeti ile değişimi aşağıdaki şekildeki grafikte açıkça görülmektedir. Grafikte karanlık akımı olarak adlandırılmış eğri, hiçbir aydınlatma bulunmuyorken geçen sızıntı akımını göstermektedir ve normal bir diyodunkine yakın değerlerdedir. Eğriler incelenirse ters yön sızıntı akımının ancak bir miktar doğru yön gerilim uygulandığında sıfıra indiği görülecektir. Ters yön sızıntı akımını sıfırlayan ileri yön gerilim değeri Vo olarak adlandırılır.

fotodiyotlar
Eğriler arasındaki uzaklıkların neredeyse eşit olmaları, ters yön akımı ile aydınlanma akısı arasında hemen hemen doğrusal bir ilişki bulunduğunu göstermektedir. Yani ışık akısındaki bir artış, ters yön akımında da benzer bir değişim yaratacaktır.Işık akısı ile ters yön akımının sabit bir gerilim altında ölçülmeleri ile elde edilen Iλ-fc eğrisiaşağıdaki şekilde görülmektedir.
Bu karakteristikte ters yön akımı ile ışık akısının Vλ=20 V altında, birbiri ile ilişkisi verilmiştir. Göreceli olarak bakınca, ışık yokken geçen akımın sıfır olduğunu varsayabiliriz.

fotodiyotlar eğri
Fotodiyoclun yükselme ve düşme süreleri (durum değiştirme değiştirgenleri) çok küçük (nanosaniyeler düzeyinde) olduğundan, aygıt yüksek hızlı sayma ve anahtarlama uygulamalarında rahatlıkla kullanılabilir.
Anımsanacağı gibi Germanyumun dalgaboyu aralığı silikondan daha geniştir ve bu nedenle Germanyum, kızılötesi bölgede İR kaynaklar yada laser aygıtlar ile sağlanan ışığı kullanan uygulamalar için çok uygundur.Germanyumun karanlık akımı silikondan daha yüksek olmakla birlikte, ters yön akımı da daha fazla olduğu için yaygı olarak kullanılmaktadır.

Fotodiyodun üzerine düşen ışık nedeniyle ürettiği akımın düzeyi, doğrudan denetim amaçlarıyla kullanılamayacak kadar düşüktür. Bu nedenle fotodiyot, mutlaka akımını yükseltecek bir devre ile kullanılır.

Yaygın olarak kullanılan pn türü diyot yapısından başka bir de pn (positive-instrinsic-negative) diyot yapısı vardır. Bu tür yapıda bilinen pn kavşağı oluşturmak yerine, çok yüksek dirençli bir silisyum dilimin bir yüzüne p-türü diğer yüzüne de /Hürü malzemeler ince birer katman olarak eklenir, p ve n malzemeler arasındaki yüksek dirençli malzemeye instrinsic region yada i-katmanı denir.

Silisyum düzlemsel PIN diyotlar, görünür ve kızılberisi ışıma için çok hızlı sezicilerdir. Mavi ve mor yanıtları da çok üstündür. Bu tür sezicilerin yanıt hızı lns ve altındadır. Özellikle laser vurumları ile kullanılmaya uygun aygıtlardır. Bant genişlikleri de den 1Ghz ye dek uzanmaktadır. Genellikle pikoamperler düzeyindeki karanlık akımları nedeniyle önemsenmeyecek ve hatta kolayca ölçülemeyecek derecede az gürültü üretirler. Bu nedenle ışık lifleri ile kullanılmaya da çok uygundurlar.

fotodiyotlar
Yukarıdaki şekilde PIN diyodunun elektriksel karakteristikleri gösterilmiştir. Bu eğrilerden anlaşılacağı gibi PIN diyot, ışılgerilimsel bir aygıt olarak çalıştırılabilir (sağda 2,5MΩ yük eğrisi). Bu durumda aygıt üzerine düşen ışığın şiddeti ile değişen miktarda bir gerilim oluşur. Bu çalışma kipinde dışarıdan bir öngerilimlendirme gerekmez ve fotodiyot, üzerine ışık düştüğünde yük uçlarında bir gerilim oluşturur. Bu ışılgerilimsel çalışma, seçilen yük direnci değerine bağlı olarak, doğrusal yada logaritmik olabilir.

Yük direnci çok yüksek (<10MΩ) seçildiğinde logaritmik çalışma sağlanır. FET yada BI-FET girişli bir işlemsel yükselteç ile bu yük direnci değeri sağlanabilir. Yükseltecin giriş direnci çok yüksek olduğunda kazancı 1+R2/R1 olur. Bu tür yükselteçlerin yanıt hızı 0,ls dolayındaki zaman değişmezi nedeniyle çok düşüktür. Yüksek hız isteniyorsa logaritmik yükseltecin önünde doğrusal bir yükselteç kullanılmalıdır. PIN fotodiyotların çalışma kiplerini açıklayan temel uygulama devreleri, aşağıdaki şekilde gösterilmiştir.
fotodiyotlar
PIN fotodiyotun daha yaygın olan kullanım kipi pn fotodiyotta olduğu gibi ters yön gerilimi kullanılan ışılakım (photocurrent) yada ışıliletkenlik (photoconductivity) kipidir. Bu çalıştırma yönteminin en belirgin sakıncası, ters yön gerilimine bağlı olarak geçen karanlık akımıdır. Bu akım, diyot üzerine hiç ışık geçmiyorken geçen bir akımdır ve doğrusal çalışmayı güçleştirir.
Doğrusal çalışmaya yaklaşmak için yük direnci değeri olabildiğince düşük seçilmelidir. Yukarıdaki şekilde de bu biçimde çalışan tipik bir yükselteç devresi verilmiştir. Yükseltecin eviren girişi sanal topraktadır ve fotodiyodun devinik (ac, dynamic) direnci, R1/kazanç değerine eşittir. Bu devrede girişteki optik işarete yanıt, çıkışın pozitife yükselmesi ile verilir. Fotodiyodun ve kaynağın ters çevrilmesi ile devre yanıtı da negatife değiştirilebilir. Devrenin çıkış gerilimi,
V o = R1x(lP + I karanlık )
eşitliği ile bulunur. Yanıt hızı büyük miktarda artmıştır ve şimdi yükseltecin hızıyla sınırlıdır.

Benzer Yazılar

YAZAR : Admin

Elektronik Mühendisi / E.Üni. Kalibrasyon Lab. Sorumlusu / Biyomedikal Kalibrasyon Laboratuvarı Sorumlu Müdürü (Sağ.Bak.) / X-Işınlı Görüntüleme Sistemleri Test Kontrol ve Kalibrasyon Uzmanı (Sağ.Bak.) / Ultrason-Doppler Sistemleri Test Kontrol ve Kalibrasyon Uzmanı (Sağ.Bak.) - Hatalı veya kaldırılmasını istediğiniz sayfaları diyot.net@gmail.com bildirin

BU YAZIYI DA İNCELEDİNİZ Mİ ?

ZENER DİYOT VE DİRENCİ

Bu kısa yazıda aşağıda ,bağlantısını gördüğünüz zener diyot ve direnç devresi ile size gerekli olan …

Bir cevap yazın