Kondansatörlerin Kapasite değerinin okunması

Kondansatörlerde temel olarak iki değişken, tüketici için seçme olanağı sunar ve kondansatörler arasındaki farkları oluşturur.
Bunlar, kondansatörün çalışma – dayanma gerilim değeri ve depolayabileceği yük miktarıdır ve bunlar her kondansatörün üzerinde belirtilmiş olmak zorundadır.
Kimi kondansatörlerin üzerinde çalışma değerleri doğrudan yazılı iken kiminde rakamlar ve renkler kullanılır. Direk değerleri yazılı olanlar kolay okunmasına karşın, rakam ve renk kodlu olanların okunması belli standartlara bağlıdır.

Kondansatörlerin Rakam Kodları


Kapasite, kondansatör üzerindeki rakam kodlarından hesaplanabilir.

Kondansatör
Üstteki iki kondansatörün çalışma değerleri
Mavi: 400 Volt – 2.2 mikroFarad = 2.2 µF
Sarı: 222J = 2200 pikoFarad ± % 5 = 2.09 nF < C < 2.31 nF
Rakam kodlarının standartları bir liste şeklinde verilebilir.

  • Kondansatörün üzerinde kapasite değeri 3 rakam ve toleransı ise bir harf ile belirtilir.
  • Rakam kodlu kondansatörlerde son rakam kadar sıfır, ondan önce gelen rakamların yanına eklenir ve değer pikoFarad (pF)olarak bulunur. Yandaki resimde 103yazan kondansatörün kapasitesi hesaplanırken, son rakam 3kadar sıfır, kalan diğer sayı olan 10’un yanına eklenir ve kapasite
    10000 pF = 10 nF olarak bulunur.
  • Eğer rakam kodları arasında nokta (.)kullanılıyorsa, yazılan sayı kapasiteyi doğrudan
    mikroFarad (µF)olarak verir. Resimde ortadaki kondansatörde görülen 0.1yazısı kapasitenin 0.1 µFolduğunu gösterir.
  • Rakam kodlarının arasında p, n, µ, mharflerinden biri kullanılıyorsa, harfin olduğu yerde ondalık kısım devreye girer ve değer de harfin cinsinden okunur. Örneğin resimde alttaki kondansatörde yazan 5n6ifadesi, kapasitenin 5.6 nF olduğunu belirtir.
  • Üçüncü rakam bazı istisnai durumlarda farklı anlamlar taşır. Üçüncü rakam, 1 – 5arasında koyulması gereken sıfır sayısını belirtirken, hiçbir zaman 6 & 7değerlerini alamaz. 8 & 9sayıları ise sırayla
    0.01 & 0.1çarpanlarını belirtir.
  • Kapasite, bazı durumlarda tam yazılan değerde olmaz, bu sebeple belli oranlarda oynamalar olacağı göz önünde bulundurulur ve rakam kodlarının sonuna büyük harfler koyulur. Bu harfler de bize toleransın oranını belirtir. Aşağıdaki tabloda bu harflerin hangi tolerans değerini belirttiği sıralanmıştır.

Kondansatörlerin Simetrik tolerans ifade eden kodlar

B = ± % 0.10 C = ± % 0.25 D = ± % 0.5
F = ± % 1 G = ± % 2 J = ± % 5
K = ± % 10 L = ± % 0.01 M = ± % 20
N = ± % 30 P = ± % 0.02 W = ± % 0.05

Kondansatörlerin Simetrik olmayan tolerans ifade eden kodlar

Q = – % 10 , + % 30 S = – % 20 , + % 50
T = – % 10 , + % 50 Z = – % 20 , + % 80

Kondansatörlerin Renk Kodları

Rakam kodlarından başka, bazı kondansatör çeşitlerinde de renk kodları kullanılır. Özellikle seramik, tantalum ve polyester kondansatörlerde renk kodları yaygındır. Aşağıdaki liste renk kodlarının anlamlarını sıralarken, yandaki resimlerde de çeşitli örnekler görülebilir.
kondansator_renk
Seramik, tantalum ve polyester kondansatörlerde renklerle çalışma değerlerinin belirlenmesi…

Kondansatörlerin Renk kodları standardı

Seramik Tantalum Polyester
Renk Değer Çarpan T V T V T V
Siyah 0 100 2 pF % 10 10 V % 20
Kahve 1 101 % 1 % 1 100 V
Kırmızı 2 102 % 2 % 2 250 V
Turuncu 3 103
Sarı 4 104 6.3 V 400 V
Yeşil 5 105 % 5 % 5 16 V % 5
Mavi 6 106 20 V
Mor 7 107
Gri 8 0.01 25 V
Beyaz 9 0.1 % 10 % 10 3 V % 10
  • Seramik kondansatörlerde kodlar, renk çubuklarından hangisi kenara en yakında ondan başlanarak okunur. Tantalum ve polyester kondansatörlerde mevcut renk sırası ise resimde görülüyor.
  • 1ve 2numaralı renkler anlamlı sayı dizisidir ve aynen yazılır. Ç (çarpan)harfinin belirttiği renkler anlamlı rakamların yanına eklenecek sıfır sayısını belirtir. T (tolerans)kapasite değerindeki oynamayı, V (gerilim)ise kondansatörün çalışma gerilimini gösterir.

Kondansatörlerin Harf kodları

Harf kodları kondansatörler üzerinde toleransı veya sıcaklık katsayısını belirtmek için kullanılırlar. Tolerans değeri için rakam kodunun yanına bir büyük harf yerleştirilir. Bu harflerin anlamı rakam kodları bölümünde yazmaktadır. Sıcaklık katsayısını belirtmek için ise harflerden oluşan bir dizi kullanılır.

Yalıtkan malzemelerin çoğunda sıcaklıkla kapasite değişmemesine rağmen bazı malzemelerde değişim olur. Sıcaklık katsayısı, bir malzemenin sıcaklıkla kapasite değişimini belirten katsayıdır. İngilizcesi temperature coefficient (tempco) olan bu katsayının birimi  1/ ^circ C‘dir. Uygulamada ise  ppm 1/ ^circ C ifadesiyle karşılaşılır. ppm sözcüğü milyonda bir katsayısının ingilizce baş harflerinden oluşturulmuştur.

Çoğu yalıtkan malzemenin sıcaklıkla kapasite değişimi eğrisi düz kabul edilebilecek şekildedir. Ancak seramik yalıtkanının kapasitesi sıcaklık değişimine çok duyarlıdır ve büyük değişimler gösterir, öyle ki seramik kondansatörlerin üstünde belirtilen değerler sadece oda sıcaklığında (25 °C ~ 77 °F) geçerlidir. Sıcaklık katsayısı kondansatörlerin üzerinde bir harf dizisi kodla belirtilir ve aşağıdaki liste bu harflerin anlamını belirtir. Yandaki resimde ise bazı sıcaklık katsayısı kodlarının anlamları ve okunuş şekilleri verilmiştir.


Seramik kondansatörlerde sıcaklık katsayısının harflerle yazılması ve okunması.

  • P (positive change – pozitif değişim):Kapasite değerindeki değişimin sıcaklıkla arttığını anlatan harftir. Örneğin P100 ifadesi, sıcaklıkta milyonda bir derecelik bir artışın, kapasiteyi 100 parça artırdığını belirtir.
  • N (negative change – negatif değişim):Kapasite değerinin sıcaklık arttıkça azaldığını yani sıcaklıkla kapasitenin ters orantılı olarak değiştiğini belirtir. Örneğin üzerinde N1500 yazan bir seramik kondansatörün milyonda bir derecelik sıcaklık artışında, kapasitesi 1500 parça azalır.
  • NP0 (neg/pos/zero) – C0G (change zero):Sıcaklık nasıl değişirse değişsin kapasite değerinin hemen hemen sabit kaldığını belirtir.
  • GMV (guaranteed minimum value):Seramik kondansatörün üzerinde belirtilen kapasite değerinin, oda sıcaklığında garantilenmiş en küçük kapasite değeri olduğunu belirtir. Yani, kondansatörün kapasitesi çok daha büyük olabilir. Kapasite değerinin öneminin olmadığı uygulamalarda bu kondansatörler kullanılabilir.

Benzer Yazılar

YAZAR : Admin

Elektronik Mühendisi / E.Üni. Kalibrasyon Lab. Sorumlusu / Biyomedikal Kalibrasyon Laboratuvarı Sorumlu Müdürü (Sağ.Bak.) / X-Işınlı Görüntüleme Sistemleri Test Kontrol ve Kalibrasyon Uzmanı (Sağ.Bak.) / Ultrason-Doppler Sistemleri Test Kontrol ve Kalibrasyon Uzmanı (Sağ.Bak.) - Hatalı veya kaldırılmasını istediğiniz sayfaları diyot.net@gmail.com bildirin

BU YAZIYI DA İNCELEDİNİZ Mİ ?

Kondansatör Nerede Kullanılır ?

Kondansatör bir devrede kuplaj görevi yaparken bir başka devrede belli bir frekans bandını bastırıyor ya …

Bir cevap yazın