Npn Transistörün Çalışması

1. N Bölgesindeki Gelişmeler

Şekil 1’den takip edilirse;

Emiter ve collectorü oluşturan N bölgesindeki, çoğunluk taşıyıcılar,elektronlar şu şekilde etkilenir;

  • VCB besleme kaynağının pozitif kutbunun çekme kuvveti etkisinde kalan, gerek emiter,
    gerekse de collector bölgesi elektronları VCB kaynağına doğru akar. Bu akış IC collector
    akımını yaratır.
  • Aynı anda VEB kaynağının negatif kutbundan ayrılan elektronlar da emitere geçer. Bu geçiş
    IE emiter akımını yaratır.
  • P bölgesinden geçemekte olan elektronlardan bir miktarıda VEB besleme kaynağının pozitif kutbunun çekme kuvveti etkisiyle VEB ‘ye doğru akar. Bu akış IBbeyz akımını yaratır.

Son olarkada VCB ‘nin negatif kutbundaki elektronlar, VEB ‘nin pozitif kutbuna geçiş
yaparak akım yolunu tamamlar. Böylece devrede bir akım doğar.

Şekil 1 – NPN transistörde elektron ve pozitif elektrik yüklerinin hareketleri

(—>) : N bölgesindeki ve dış devredeki elektron akış yönü
(++>) : P bölgesindeki pozitif elektrik yükü (oyuk) akış yönü
(—>) : Dış devredeki akım yönü.
: Verici katkı maddesi atomu (N bölgesindeki etkisiz pozitif iyon)
: Alıcı katkı maddesi atomu (P bölgesinde etkisiz negatif iyon)
“+” : Pozitif elektrik yükü (oyuk)(P bölgesindeki akım taşıyıcılar)
“-” : Elektron (N bölgesindeki akım taşıyıcılar

2. P Bölgesindeki Gelişmeler

NPN transistörde beyz P tipi kristaldir.

P tipi kristaldeki “+” yükler (oyuklar) şu şekilde aktif rol oynamaktadır:

  • P tipi kristaldeki katkı maddesi atomlarının dış yörüngesinde üç elektron var. Bir elektronu
    katkı maddesi atomlarına veren Ge ve Si atomları, pozitif elektrik yükü (oyuk) haline
    gelir ve bunlar çoğunluktadır.
  • Şekil 1 ‘de görüldüğü gibi VEB besleme kaynağının pozitif (+) kutbunun itme kuvveti
    etkisi ve negatif kutbunun da çekme kuvveti etkisiyle, beyzden emitere doğru bir pozitif
    elektrik yükü (oyuk) hareketi başlar. Diğer bir ifadeyle, emiterden beyz ‘e doğru elektron
    hareketi başlar.
  • Yine collectorde. Azınlık taşıyıcılar durumunda olan çok az sayıdaki “+” yükler (oyuklar),
    VCB kaynağının pozitif kutbunun itme kuvveti ve negatif kutbunun çekme kuvveti etkisiyle
    Şekil 1 ‘de görüldüğü gibi beyz elektroduna doğru hareket eder. Böylece çok küçük bir
    akım doğar. Bu akım, beyz collector diyodunun ters yön (kaçak) akımı olup ihmal
    edilebilecek kadar küçüktür.

ÖZETLE:

Yukarıda açıklanan hususların sonucu olarak, Şekil 2 ‘de özelliği olan elektrik yükleri gösterilmek suretiyle özet bir görüntü verilmiştir.

  1. Şekilde büyük ok ile gösterilmiş olduğu gibi, emiter ve collector bölgesindeki elektronların büyük bölümü collector elektroduna doğru ve küçük bir bölümü de yalnızca emiterden beyz elektroduna doğru akmaktadır. Elektron akışı dış devrede de devam eder.
    Bu akış IE, IB ve IC akımlarını yaratır.IE = IB + IC ‘dir.Bu bağıntı her çeşit devre kuruluşunda ve her transistör için geçerlidir.
    Ancak IB akımı IC akımı yanında çok küçük kaldığından (IB=0.02 IC), pratik hesaplamalarda IB ihmal edilir.
    IE = IC olarak alınır.
  2. Katkı maddelerine ait, “+” ve “-” iyonların bir etkinliği olmadığından daire içerisine alınmıştır
  3. Serbest elektronların çok hızlı hareket etmesi nedeniyle NPN transistördeki akım iletimide hızlı olmaktadır. Bu nedenle NPN transistörler yüksek frekanslarda çalışmaya daha uygundur.

Ayrıca, Şekil 2 ‘de, bir NPN transistörün, ters yönde bağlı iki NP ve PN diyot şeklinde düşünülebileceği de gösterilmiştir. Böylece, ters bağlı iki diyot devresinden akımın nasıl aktığıda kendiliğinden açıklanmış olmaktadır.

Şekil 2 – NPN trnasistörde akım iletimini sağlayan elektronların akış yönleri ve transistörün ters bağlı iki diyot halindeki görüntüsü

Benzer Yazılar

YAZAR : Admin

Elektronik Mühendisi / E.Üni. Kalibrasyon Lab. Sorumlusu / Biyomedikal Kalibrasyon Laboratuvarı Sorumlu Müdürü (Sağ.Bak.) / X-Işınlı Görüntüleme Sistemleri Test Kontrol ve Kalibrasyon Uzmanı (Sağ.Bak.) / Ultrason-Doppler Sistemleri Test Kontrol ve Kalibrasyon Uzmanı (Sağ.Bak.) - Hatalı veya kaldırılmasını istediğiniz sayfaları diyot.net@gmail.com bildirin

BU YAZIYI DA İNCELEDİNİZ Mİ ?

Npn ve Pnp Tipi Transistörlerin Polarılması ve Çalışması

Transistörde Polarma Nedir? Transistörün asıl görevi, değişik frekanslardaki AC işaretleri yükseltmektir. Transistörün bu görevi yerine …

Bir cevap yazın