Redresör ( doğrultucu )
Girişindeki sinüzoidal alternatif akımı (AC) doğru akıma (DC) çevirerek çıkışta doğru akım veren ( alternatif akımı doğru akıma çevirmek için kullanılan ) cihazdır.
Redresörler; yaygın olarak enerji yedeklemesi, güvenlik ve acil aydınlatma sistemlerinde kullanılır. Özellikle şalt tesisi, boru hatları, katodik koruma ve trafo merkezleri gibi kritik uygulamaları vazgeçilmezdir. Buralarda aküler ile birlikte kullanılır. İhtiyaç ve uygulamalara bağlı olarak çok daha farklı çıkış gerilimlerinin uygulandığı alanlar da mevcuttur. Uygulama ve ihtiyaca bağlı olarak farklı teknolojiler ve fonksiyonlar ile çeşitlendirilmiş olup, akü şarj cihazı, akü şarj redresörü, charger, battery charger, rectifier, dc güç kaynağı ve doğrultucu olarak da tanımlanabilir.
Gelişmiş bir Redresör Cihazı ile çıkış gerilimi, çıkış akımı, hızlı şarj gerilimi, hızlı şarj zamanı ayarlanabilmelidir.
Aşırı ısı, kısa devre ve aşırı gerilim korumalarının olması Redresör güvenliği açısından önemlidir. Bu yüzden de mikroişlemci kontrollü redresörler tercih edilmelidir.
Redresörler, bilgisayarlar içindeki güç kaynaklarından, jeneratörlere kadar pek çok alanda kullanılmaktadır.
Redresörün Temel İşlevleri
AC’den DC’ye Dönüşüm
Redresörlerin en temel görevi, alternatif akımı (AC) doğru akıma (DC) çevirmektir. Bu özellik, özellikle AC şebekeden beslenen ancak DC akım gerektiren cihazlarda kritik öneme sahiptir.
Doğru Akım Kaynağı Sağlama
Redresörler, DC motorları çalıştırmak, pilleri şarj etmek veya elektronik devreleri beslemek için doğru akım üretir.
Gerilim Düzenleme (Regülasyon)
Bazı redresörler, çıkış gerilimini sabit tutarak hassas elektronik cihazların güvenli çalışmasını sağlar.
Akım Sınırlandırma
Aşırı akım çekilmesini önlemek için redresörlerde akım sınırlama özelliği bulunabilir.
Koruma Özellikleri
Aşırı gerilim, kısa devre veya aşırı akım durumlarında devreyi korumak için güvenlik mekanizmaları sunar.
Redresörün Kullanım Alanları
- Akü Şarj Sistemleri: Elektrikli araçlar, UPS sistemleri ve batarya şarj cihazlarında.
- Güç Kaynakları: Bilgisayar, televizyon, cep telefonu gibi elektronik cihazlarda DC güç sağlamak için.
- Endüstriyel Makineler: Elektrik motorları, otomasyon sistemleri ve üretim hatlarında.
- Telekomünikasyon: Baz istasyonları ve santrallerde DC enerji kaynağı olarak.
- Elektroliz Uygulamaları: Kimyasal işlemlerde gerekli olan DC akımı sağlamak için.
- Kaynak Makineleri: Elektrik kaynak makinelerinde doğru akım elde etmek için.
- Katodik Koruma: Boru hatları, gemiler ve metal yapıların korozyona karşı korunmasında.
Redresör’ler farklı tiplerde imal edilmektedir.
- – Voltaj kontrollü redresörler.
- – Tristör kontrollü redresörler.Redresörler, trafo yoluyla düşürülen gerilimlerin tristörlerin kontrol kartıyla uygun açıyla tetiklenmesi suretiyle istenilen çıkış gerilimi ayarlanır. Bu tip redresörler şebeke gerilim değişimi veya yük değişimine rağmen çıkış geriliminde değişim olmaz. Redresör kaynak makinesi de aynı mantıkla çalışmaktadır. Kullanım yerine göre çıkışına konulan L-C filtreler yardımıyla DC işareti kalitesi artırılır.
- – Akım kontrollü redresörler.
- – Galvano eloksal redresörler.
- – Gemi, tekne, yat redresörleri.
- – Varyak kontrolllü redresörler.Bazı uygulamalarda Varyak kontrollü redresörler kullanılmasına rağmen, ağır, büyük boyutlu ve hantal olması nedeniyle nadiren tercih edilirler.
- – Manuel elle kumandalı redresörler
- – Kuyumcu yaldız redresörleri
redresör çeşitleridir.
Trifaze giriş ve Monofaze Girişli olmak üzere;
- 12 VDC Redresör
- 24 VDC Redresör
- 48 VDC Redresör
- 110 VDC Redresör
- 220 VDC Redresör
çıkışlı Redresör modelleri üretilebilmektedir.
Redresörlerin Sınıflandırılması
Faz Sayısına Göre:
- Tek Fazlı Doğrultucu
- Çok Fazlı
Doğrultucularda faz sayısı arttıkça elde edeceğimiz DC gerilimin kalitesi artar ve harmonikler azalır. 1 fazlı ve 3 fazlı doğrultucular yaygın olmakla beraber endüstride 2 fazlı doğrultucularda kullanılır. Laboratuvar ortamında 6 ve 12 fazlı doğrultucularla daha düzgün DC gerilim elde etmek mümkündür.
Kontrol Durumuna Göre:
- Kontrolsüz doğrultucu sadece diyotla oluşturulur .
- Kontrollü doğrultucu sadece tristörle oluşturulur .
- Yarı Kontrollü doğrultucu tristör ve diyotla oluşturulur.
Dalga Sayısına Göre:
- Yarım Dalga Doğrultucu
- Tam Dalga Doğrultucu
TEDAŞ şartnameli redresör
TEDAŞ şartnameli redresörler, kamu projelerinde kullanılmak üzere belirlenmiş teknik standartlara uygun cihazlardır.
Örneğin, TEDAŞ MLZ 2018-65 ve 2000/36.C şartnameleri, orta gerilim hücreleri ve enerji iletim sistemlerinde kullanılacak akülü redresör sistemlerinin teknik özelliklerini tanımlar.