SALINIM ve ALTERNATİF AKIM

Belli zaman dilimleri içinde belirli bir hareketin tekrarlanması olayına salınım adı verilir.hepimizin bildiği salıncak bunun en çok rastlanan örneğidir. Masanın kenarına sıkıştırdığımız jiletin titreşmesi veya bir keman telinin titreşimi benzer salınım örnekleridir.

Daha bilimsel bir örnek bir basit sarkacın salınımıdır. Sarkacın salınımları, orta hattan sağa ve sola doğru belli uzaklıktadır. Eğer sürtünme kuvvetleri olmasaydı bu şekilde salınan sarkaç genliğini hiç bozmadan aynı hareketi devamlı olarak sürdürürdü.Sarkacın orta hattan sağa veya sola sapması yani yön değiştirmesi,salınım hareketinin en önemli özelliğidir, buna genlik denir. Sarkacın orta hattan ayrılıp tekrar orta hatta gelmesi hareketin yarısını oluşturur. Tam bir salınım hareketi, sarkacın orta hattan ayrılıp bir yöne gittikten sonra, diğer yönde maksimum noktaya ulaşıp tekrar orta hatta gelmesidir, buna hareketin ‘Peryot’u adı verilir. Saniyedeki peryot sayısı ise ‘Frekans’ olarak adlandırılır.

Sarkacın bu hareketini dairesel bir hareket kabul edersek, bir peryotluk bir hareket sırasında bir çember etrafı dönülmüş olur ve bu ‘2pr’ kadar bir yol demektir. Bu şekilde ki salınım hareketleri kartezyen koordinat sisteminde ‘x = a sin q’ fonksiyonu şeklinde gösterililr.

Bir daire nin değeri açı olarak 360 derecedir veya radyan olarak 2p radyan’dır. Bir çember etrafında hareket eden bir noktanın bir turda aldığı yol 2pr ve gördüğü açı 2p radyan olur. Birim zamanda görülen açıya açısal hız ( w )adı verilir. t saniyede taranan açıdır.

w = 2 p / t olur. ( 1 )

T yani peryot ‘ un 1/f olduğunu biliyoruz; çünkü peryot bir hareketin süresi, frekans ise bir saniyedeki hareket sayısıdır.

f x T = 1 dir.

bir no’lu formülde ki ‘t’ zamanı içinde bir hareket olduğu için, bir hareketin zamanı olan peryot T yi bu eşitliğe koyabiliriz veya T yerine 1/f ‘i koyabiliriz . O halde;

w = 2 p f olur.

X = a sin q da q açısının yerine wt yazabiliriz.

X = a sin w t

X = a sin 2 p f t dir. ( 2 )

Elektriğin bu şekilde salınan şekline Alternatif akım adı verilir. Alternatif akım alternatör denilen cihazlarla elde edilir. Alternatif akımın ve gerilimin formülü

U = Umax. Sin w. t
U = Umax. Sin 2p f t
I = I max .Sin w.t
I = I max .Sin 2p f t

Şeklinde yazılır.Akım ve gerilim aynı fazdadır. Bir bobin den geçerken akım 90 derece yani p/2 kadar geri kalır. Bir kondansatör de ise bu sefer gerilim 90 derece yani p / 2 kadar geridedir.

Alternatörler de manyetik alanda indüklenen bir bobin mevcuttur. Farklı kutuplarda bobinin üzerinde oluşan akım yön değiştirir ve değişken bir elektrik akımı ortaya çıkar. Bu şekilde ortaya çıkan elektrik A.C. olarak yazılan ‘Alternatif Current’dır.

Bu çeşit elektrik, yön değiştirme özelliği nedeni ile voltajı transformatörlerde yükseltilip düşürülebilir. Bu sayede yüksek voltajların daha az kayıpla nakledilmeleri sebebi ile A.C. uzak mesafelere daha az kayıpla nakledilebilir. Bugün evlerde ve sanayide kullandığımız hep bu çeşit elektriktir.
Faz ve faz farkı
Faz ve faz farkı

Evlerde 220 volt olarak kullandığımız A.C. etkin değer veya RMS değer dediğimiz değerde bir alternatif akımdır. RMS (root-mean-square) değer A.C. nin, bir resistor üzerinde tükettiği enerjiye eşit enerji tüketen D.C. karşılığıdır.

Teorik olarak etkin değer’e eşit olan RMS değeri, Alternatif akım maximum değer veya tepe değerinin karekökü alınarak bulunur.

Max. değer 311V ( tepe değer ) olan bir A.C. geriliminin effektif veya RMS değeri;
___
311 / V 2 dir.

311 / 1.41 = 220 volt tur.

Genelde bir A.C. den bahsedilirken hep RMS değerden bahsedilir. Ölçü aletleri de bu değeri ölçerler.

A.C. ın bir de ortalama değeri vardır. Ortalama değer pozitif veya negatif saykıldaki ani değerlerinin toplamının ortalamasıdır.

Maximum değer 1 ise RMS 0.707 Ortalama değer ise 0.636’dır.

Benzer Yazılar

YAZAR : Admin

Elektronik Mühendisi / E.Üni. Kalibrasyon Lab. Sorumlusu / Biyomedikal Kalibrasyon Laboratuvarı Sorumlu Müdürü (Sağ.Bak.) / X-Işınlı Görüntüleme Sistemleri Test Kontrol ve Kalibrasyon Uzmanı (Sağ.Bak.) / Ultrason-Doppler Sistemleri Test Kontrol ve Kalibrasyon Uzmanı (Sağ.Bak.) - Hatalı veya kaldırılmasını istediğiniz sayfaları diyot.net@gmail.com bildirin

BU YAZIYI DA İNCELEDİNİZ Mİ ?

Akım, Gerilim, Direnç ve Güç İlişkisi

Bir devrede hareket eden elektronların sayısına akım denir ve akım amper olarak ölçülür yani birimi …

Bir cevap yazın